ساختار مقاطع آموزشی و شرایط ورود به نظام دانشگاهی آلمان

نظام آموزش عالی آلمان ساختاری منسجم دارد و برای متقاضیان بین‌المللی در هر مقطعی شرایط ویژه‌ای را تعریف کرده است. متقاضیانی که مدرک دیپلم آن‌ها معادل دیپلم کشور آلمان ارزیابی نمی‌شود، به عنوان گام نخست باید دوره یک‌ساله تحصیل در کالج‌های آلمان (Studienkolleg) را با موفقیت پشت سر بگذارند تا اجازه ورود به دانشگاه را به دست آورند. پس از این مرحله، دانشجویان می‌توانند فرآیند ثبت‌نام و تحصیل کارشناسی در آلمان را آغاز کنند که معمولاً ۳ تا ۴ سال به طول می‌انجامد. برای فارغ‌التحصیلان مقطع لیسانس که به دنبال ارتقای تخصص خود هستند، فرصت بی‌نظیر تحصیل کارشناسی ارشد در آلمان فراهم است؛ دوره‌ای دو ساله که تنوع بالای رشته‌های انگلیسی‌زبان در آن، سالانه هزاران متقاضی را به خود جذب می‌کند. در نهایت، بالاترین سطح علمی به مدارج تحصیلات تکمیلی پیشرفته اختصاص دارد که واجدین شرایط می‌توانند با ارائه پروپوزال قوی و دریافت تاییدیه استاد راهنما، برای تحصیل دکتری در آلمان اقدام نمایند؛ مقطعی که در بسیاری از مواقع با فاند یا قراردادهای کاری دانشگاهی همراه است.

• هندی ها با نزدیک به ۵۹,۰۰۰ دانشجوی فعال، رتبه نخست را در بین دانشجویان خارجی در آلمان در اختیار دارند. پس از هند، چین با حدود ۳۸,۶۰۰ دانشجو رتبه دوم را تصاحب کرده است. کشورهای ترکیه با ۱۸,۱۰۰ دانشجو و سوریه با ۱۵,۶۰۰ دانشجو به دلیل تحولات مهاجرتی و اقتصادی سال‌های اخیر، رتبه‌های سوم و چهارم را به خود اختصاص داده‌اند؛ در این میان، ایران با داشتن یک روند رشد خطی، همواره طی یک دهه گذشته در میان ۵ کشور اول متقاضی حضور داشته و اکنون با بیش از ۱۵,۱۵۰ دانشجوی فعال، به عنوان پنجمین منبع اصلی تأمین‌کننده نیروهای متخصص تحصیلی برای دانشگاه‌های آلمان شناخته می‌شود.
•  توزیع جغرافیایی دارندگان ویزای تحصیلی نشان می‌دهد که کلان‌شهر برلین با جذب بیش از ۴۱,۵۰۰ دانشجوی بین‌المللی در رتبه نخست محبوبیت قرار دارد و پس از آن، مونیخ به لطف حضور در ایالت باواریا که میزبان ۸۰,۰۰۰ دانشجوی خارجی است، قطب اصلی مهندسی محسوب می‌شود؛ با این حال، از نظر استانی، ایالت نوردراین-وستفالن با ثبت رکورد ۱۰۹,۰۰۰ دانشجوی خارجی و محوریت شهرهای آخن و کلن، بالاترین سهم را در کشور دارد و در جنوب نیز ایالت بادن-وورتمبرگ با ۶۸,۰۰۰ دانشجوی بین‌المللی و محوریت شهرهای اشتوتگارت و هایدلبرگ قطب بعدی است، در حالی که اخیراً تمایل فزاینده‌ای برای تحصیل در شهرهای شرقی مانند لایپزیگ و درسدن به دلیل هزینه‌های زندگی تا ۳۰ درصد کمتر شکل گرفته است.
• بر اساس داده‌های رسمی مشترک اداره آمار فدرال آلمان (Destatis) و موسسه DAAD، تفکیک دارندگان ویزای تحصیلی آلمان بر اساس رشته نشان می‌دهد که گروه مهندسی (Engineering Sciences) با جذب بیش از ۱۴۵,۰۰۰ دانشجوی بین‌المللی (معادل نزدیک به ۴۰ درصد از کل جمعیت دانشجویان خارجی)، در رتبه نخست محبوبیت قرار دارد و پس از آن، گروه علوم انسانی، حقوق و علوم اجتماعی با میزبانی از حدود ۹۰,۰۰۰ دانشجو قطب بزرگ بعدی محسوب می‌شود؛ با این حال، در حوزه علوم پایه، گروه ریاضیات و علوم کامپیوتر (MINT) با ثبت رکورد ۵۵,۰۰۰ دانشجوی خارجی بالاترین سرعت رشد تقاضا را در کشور دارد و در رتبه‌های بعدی، گروه اقتصاد و مدیریت با ۴۸,۰۰۰ دانشجو قطب اصلی بیزینس است، در حالی که رشته‌های پزشکی و علوم زیستی با وجود فیلترهای شدید ظرفیتی (Numerus Clausus) حدود ۱۸,۰۰۰ دانشجوی بین‌المللی را به خود اختصاص داده‌اند و در نهایت رشته‌های هنر و معماری سهمی در حدود ۱۵,۰۰۰ دانشجو در کل آلمان دارند.